1 . حقيقت تعارض حقيقت تعارض ميان دو دليل ، نفى و تكذيب هركدام نسبت به ديگرى است ، كه گاهى در همهء نواحى دلالت است و گاهى در برخى از آن ، به گونه‌اى كه فرض بقاى حجيت هر دو و عمل به هر دوى آنها درست نمىباشد . مرجع التعارض فى الحقيقة إلى التكاذب بين الدليلين فى ناحية ما ، أى ان كلا منهما يكذب الآخر ، و لا يجتمعان على الصدق . هذا هو المعنى الاصطلاحى للتعارض . و هو مأخوذ من « عارضه » ، أى جانبه و عدل عنه . 2 . شروط تعارض تعارض ميان دو دليل در صورتى روى مىدهد كه هفت شرط برقرار باشد : 1 . هيچ‌يك از دو دليل قطعى نباشند . 2 . ظنّ فعلى در حجيت هر دوى آنها معتبر نباشد ، اما مانعى ندارد كه در حجيت يكى از آنها معتبر باشد . 3 . مدلول آن دو ، هرچند بالعرض و در برخى نواحى ، متنافى باشد تا تكاذب ميان آن دو حاصل شود . ملاك كلى در تعارض آن است كه : دو دليل يكديگر را تكذيب كنند به گونه‌اى كه صدق هر دوى آنها با هم ممتنع باشد . الضابط فى التعارض : امتناع اجتماع مدلوليهما فى الوعاء المناسب لهما اما من ناحية تكوينية أو من ناحية تشريعية . أو يقال بعبارة جامعة : الضابط فى التعارض : تكاذب الدليلين على وجه يمتنع اجتماع صدق أحدهما مع صدق الآخر . 4 . هر دو دليل به تنهايى واجد شرايط حجيت باشند ، چرا كه غير حجت نمىتواند حجّت را تكذيب كند . 5 . دو دليل متزاحم نباشند .